al-Hikma wal-Ma'rifa – Romane Dersija
Hem Me (o Allah) cherdjum e djinnen hem manushen te obozavinen Man (samo). (Kur’an, Sura ez-Zarijat, 51:52)
Sar Te Nakhave o Pharipe ko Zivoto (Romano Dersi)
Bismillah-ir Rahman-ir Raheem
Pochminava ko Allahesoro Anav, hem slavinava e Allahe Lesere najshuze Anavencar. Molinava e Allahe te mukhel pi milost upro sa o Roma hem Muslimanija, hem rodava e Allahestar te arakima taro Lesiri kazna hem taro o waswas e shejtanesoro. Molinava e Allahe, te mukhel po Rahmeti hem Mir upro o Pejgamberi Muhammed (salla’llahu alejhi wessellem), lesiri Familija (radiAllahu ‘anhum), hem lesere Ashbaija (radiAllahu ‘anhum).
O mo phral hem mi phen ko Islam; isto sar tute, djan kaj me da inum manush kova so nashti ovel perfekt ko sa; isto sar tute, djan kaj me da isima osetja hem me da djava preku bare pharipa ko akava Dunjaluko; hem isto sar tute, me da inum jek sluga e Allahesoro, me da inum odova sluga kova so pokushini kozom shaj te sluzini e Allahese. Djan kaj me da isima greshke nekad, hem isto sar tute, me da razocharinavama nekad; ama dali znachini odova kaj valjani te bistra e Allahe, hem te muka o Islam? Dali odova znachini kaj o Allah (Azze ve Djell) kaznini amen preku muke? Na, sigurno nane odova, nego isi aver rezonija sose amen trpinaja pharipa ko akava Dunjaluko.
O mo phral hem mi phen ko Islam, ka phenav tumenge akana dijek bucha sose me mangava tumen ko Allahesoro Anav, hem samo Lesro sebepi me inum akate hem vichinava tumen palal ko Allah. Sa so vacherava tano za da te vazdavtumen taro sojbe, hem za da te djanen sose postoinena ko akava Dunjaluko. Mangava te phraven tumari godi hem vilo te shaj o Allah te pherel tumen ple Nureja, ple Svetloja. Mangava te phraven tumaro vilo te shaj o Allah (Azze ve Djell) te vodini tumen ki Peste, hem te shaj oven sigurno uzi Leste. Insh’Allah isi te djanen kaj o Allah Mangela tumen, odolese mangen Le tumen da, hem sa so ka cheren, cheren ko Lesoro Anav.
Pa shunen akana akala 3 tajne, kola so ako praktikuindjen len, ka oven but posrechna manusha. Ka vahcherav tumenge akala bucha, za da te djanen sar te nakhaven o pharipa.
I prvo tajna: tani kaj, isi uvek neko so isile pobare mukhe tutar, uvek neko kova so djala preku pobare pharipa, hem odole manushesiri duk tani but but pobari nego kli. Tu shaj na mangeja te veruine ko akava poshto mislineja kaj tu najvishe trpineja muke, ama djan kaj uvek isi neko soj ko pobare mukhe. Odolese ka vacherav tuke o Hadisi taro Pejgamberi (salla’llahu ‘alejhi vessellem): “Dikhen odolen kola soj tane poteleder tumendar, hem ma dikhen odolen kola soj tane poupre tumendar, poshto (ako dikhlen odolen kola soj tane poupre tumendar) nane te ceninen e Allahesere blagodatija. (Muslim) Akava znachini, kaj keda inan tuzno bash odova so nekoj tano tutar pobarvalo, ili posasto, ili ako isile pobaro status; ko odola momentija tu mora te dikhe odole kova so nanele odova tu so isi tut, kova so nane barvalo sar tute, kova so nane sasto sar tute, hem kova so nanele odova status sar tu so isi tut. Adjar keda ka chere, tu ka cenine o blagodatija so dindja tut o Allah, ka cenine odova so isi tut; hem ka djane sar te pomozine odolese kova so nanele odova tu so isi tut. Te djane, kaj I alchnost avela tari ljubomora, hem akala o solduj (t.e. i alchnost hem i ljubomora) tane but opasna hem sebichna strastija kola so ka unishtinen tut skroz ako predaineja tut olenge. Odolese, na valjani te mange te ove sar neko, osven ko duj sluchajja. “Prvo: jek manush kova soj barvalo hem pravilno dela Sadaka; hem Dujto: jek manush kova so isile djandipa (taro Kur’ani hem Sunneti), hem praktikuini odova so djanela, hem sikave averen o djandipa so isile.” (Buhari) Akava na znachini te ove ljubomorno isavke manushenge sar akala duj, nego akava znachini te mange te ove sar lende bizo te ove ljubomorno.
Pred te phenav I dujto tajna, mora te djane akava: Nikad ma mang te ovel tut povishe nego o Allah so dela tut; nikad ma ov nezadovolno odoleja so o Allah dindja tut; hem nikad, nikad ma ov nezahvalno bash odova so o Allah (Azze ve Djell) dindja tut, poshto ako inan nezahvalno, o Allah (Azze ve Djell) shaj te lel tutar hem odova hari so isi tut, pa posle ka ove sa ko sekiracije hem depresija. Ko odova vakti tu ka moline e Allahe te ovel tut odova so isi tut akana; hem o Allah posle ka cherel sprema pi Prefektno Mudrost, shaj te del tut palem odova so ine tut, ili pa shaj te mukhel tut sar so kove ko odova vakti. Ama pamtin akava: Ako inan zadovolno odoleja so o Allah dindja tuke (sar np. Barvalipa, sastipa, hem avera bucha), hem ako inan zahvalno za sa odova so isi tut; togash te djane o Allah (Azze ve Djell) ka blagoslovini tut panda povishe buchencar. Tegani ka dikhe e Allahesiri Milost, hem samo tegani tu ka djane deka te sekirine tut hem te nervirine tut akale Dunjakoro sebepi nane taro korist, hem nane ni vredno te ove tuzno Dunjaluchko buchenge, sose djaneja kaj o vakti e zivotosoro tano kratko, hem sa tano iskushenie. Odolese, ov zadovolno, hem ov zahvalno odoleja so o Allah dela tuke; o Pejgamberi (salla’llahu ‘alejhi vessellem) phendja kaj o Allah (Azze ve Djell) vacherdja: “O manusha! Iako isi tut dovolno kozom so valjani tuke za da te zivine, tu rodeja palem odova so cherela tut nezahvalno. Tu na inan zadovolno keda isi tut hari, ni pa zadovolno keda isi tut but. Sigruno, ako tu inan sasto ko to telo, bezbedno ko to zivoto, hem ako isi tut dovolno maro jeke divese, te djane kaj nishto aver nane vazno.” (Ibn ‘Adijj hem el-Bajhaki) Hem o Pejgamberi (salla’llahu alejhi vessellem) isto phendja: “Odova manush tano uspeshno kova so prifatindja o Islam (ko po vilo), kova soj lese dindo doborom kozom so valjani lese, hem kova soj zadovolno odoleja so o Allah dindja lese.” (Muslim)
I Dujto tajna: tani kaj, odova so o Allah odredindja tuke te ovel, odova ka ovel; hem odova so o Allah na odredindja tuke te ovel, odova djan kaj nikad nane te ovel. Tu so valjani te chere tano te prifatine e Allahesiri odredba, bilo so te ovel; a ako na prifatindjan, togash ka ovel tut bare sekiracije hem nikad nane te ove ko mir. Samo ako prifatindjan odova so ulo tuke angleder hem so ka ovel ki idnina, samo tegani ka ovel tut mir. So povishe prifatineja I odredba e Allahesiri, odoborom povishe mir o Allah (Azze ve Djell) ka bichali tuke ko to vilo. Ako prifatineja akava iskushenie kova so o Allah bichadja tuke, hem ako veruineja kaj odova tano samo jek testi te sabrese, togash tuke o Allah (Azze ve Djell) ko odova momenti ka bichali shukaripa hem lokhipa. Tu odolese mora te borine tut ko Allahesoro Anav te ove jek taro odola kola so isilen najvishe sabri. O Pejgamberi (salla’llahu ‘alejhi vessellem) phendja: “I najbari nagrada avela e najbare pharipaja. Keda o Allah mangela nekas, Ov iskushini odole manushe; pa odola kola so tane zadovolna (e Allahesere odredbaja) dobinena e Allahesoro zadovolstvo; ama odova kola so tane holjame (e Allahesere odredbaja) dobinena e Allahesiri holi.” (Tirmizi) Djan o mo phral hem mi phen ko Islam, o tumen kola so isi tumen mukhe; djanen kaj odola mukhe tane tumenge iskushenija, testija, za te shaj o Allah te anel tumen popashe ki Peste, te shaj arakel tumen tari zabluda, hem te shaj te cherel tumenge than ko Djenneti uzi Peste ko Ahireti. Odolese tu na valjani te ove tuzno, na valjani te sekirine tut; a ni pa ove holjamo. Ma cher odova, nego ov zadovolno, sose o Allah (Azze ve Djell), to Devel, mangela tut. Te na mangel tut, Ov na bi dela tut isavko iskushenie, isavko testi. Sa tano kle shukaripase, odolese ma holjan za odova so o Allah mangela te anel tu popashe ki Peste, te irani tut ko Islam. Pa praktikuin o sabri, borin tut te ove jek taro odola so isilen najvishe sabri. O Pejgamberi (salla’llahu ‘alejhi vessellem) phendja: “O najshukar delo taro Imani, tano o sabri hem ustrajnost. (Ahmed, Sahih Hadisi)
I Trito tajna: tano kaj, o Allah iskushini tut akale pharipaja te shaj te dokazini so zasluzineja. Akava zivoto tani jek baro testi, hem sa ine planirimo pred te ova djivde. Odolese to iskushenie da tano jek delo taro e Allahesoro (Azze ve Djell) Plani, hem odolese da tu na valjani te dja protiv akava Plani. O Allah (Azze ve Djell) jasno vacheri amenge ko Kur’ani kaj amen inam ko jek testi, kova so tano cherdo za da te dokazinipe svakonese so zasluzini. Ako na veruineja ko akava, chitin o Kur’ani, pa ka doznaine; o Allah (Azze ve Djell) vacheri: Hem o Allah sozdaindja o Havaja hem i Phuv e Chachipaja, odolese te shaj svako te ovel nagradimo sprema odova so zasluzini, hem nikase nane nepravdina te cherelpe. (Kur’an, Sura el-Djasie (45): 22) Hem o Ajeti: Sa soj ko Havaja hem ki Phuv tano e Allahesoro; odolese te shaj o Allah te kaznini odolen kola so cherena loshnipe, hem te nagradini shukar nagradaja odolen kola so cherena shukaripe. (Kur’an, Sura en-Nedjm (53):31) Hem isto o Ajeti: Hem sigurno, Amen ka iskushina tumen dji keda Amen na prepoznainaja odolen kola so borinenape (ko Allahesoro Drumo) hem odola kola soj tane ustrajna ko sabri; hem amen ka iskushina tumen sa e buchencar. (Kur’an, Sura Muhammed (47):31 [Prevod taro o Tefsir-Ibn Ketir, Darusselaam Anglisko verzija]) Samo o Allah (Azze ve Djell) djanela tochno sose o iskushenija mora te oven jek delo taro Olesoro Plani, ama tu mora te djane kaj jek rezoni sose akava iskushenie astardja tut tano za da te ovel tut dokaz protiv o shejtani ko o Dive e Sudibasoro. Dokaz kaj nakadjan o testi. Ama akava dokaz ka vazini samo ako sikadjan sabri dji keda traindja o iskushenie. Samo e sabreja shaj te nakhave o pharipa, o testi. O shejtani posle nane te ovelle nisavo dokaz protiv tute ko o Dive e Sudibasoro, hem insh’Allah tu ka ove ko Djenneti bash odolese so inetu sabri ko Dunjaluko. Valjani te djane da kaj e shejtanesiri meta tano o chachutno Muslimani, na o munafiko, a ni pa o kjafiri. Odola manusha tane ki zabluda vech, ama tu, tu inan ko pravo Drumo. Odolese tu inan lesiri meta. Ov tano to neprijateli kova so mangela te dikhel tut ki zabluda, kova so mangela te peravi to Imani ko vakti keda inan iskushimo. Pa chivela tuke razno misle, misle te shaj ciden tut dur taro Allah. Ama djan kaj tu shaj te pobedinele, ama samo ako sikadjan chachutno sabri hem Imani. Tu nikad nane te ovel tut sabri hem Imani dji keda na rodeja o Djandipa Islamsko, hem dji keda nanetu Takva. Djan kaj I Takva nane samo te ovel tut dar taro Allah, nego odova znachini isto te mange e Allahe, hem te chere iskreno delija. Tu nikad nane te ovel tut iskreno delija dji keda na chistineja tu nijeti ko vilo. A o chisto nijeti tano te chere sa te delija ko Allahesoro (Azze ve Djell) Anav. So valjani te djane isto da tano kaj o grevija ka unishtinen to Imani, hem grevoncar nikad nane te ovel tut djandipa sar so valjani te ovel tut. Tu nashti te ove bizo grevija, nisavo manush na ine a i nane te ovel da bizo grevija. Ama so vazini tano I borba so chereja te na greshine, odolese o tu mo phral kova so inan ko muke, borintut te na greshine, borin tut kozom so shaj. O Pejgamberi (salla’llahu ‘alejhi vessellem) phendja amenge kaj: “Keda jek manush cherela jek loshnipa, jek kali tochka pojavinipe ko lesro kalbi; ako posle o manush rodela oprost e Allahestar, I kali tochka nashaldjola; ama ako o manush iranipe pale ko isto odova loshnipa, togash I kali tochka bajrola (hem bajrola) dji keda o kalbi na ovela skroz kalo; hem akava tano o Raani kova so o Allah phendja (ko Kur’ani): Olengere kalbija tane ucharde loshno deloncar (Raan), sose odova on zarabotindje (Kur’an 83:14).” (Hadisi ko Nasa’I hem Tirmizi)
Tu na inan kokori; djan ako predaineja tut e Allahese, o Allah (Azze ve Djell) ka vodini tut ko odova soj najshukar. Ama ako protivineja tut e Allahese, hem ako inan holjamo Olesere Odredbaja, togash tu ka dobine e Allahesiri Holi; hem ka ove ki zabluda. Ka misline kaj akava Dunjaluko tano bizi cel hem kaj tu zivineja jek puti hem mereja ko krajo. Ka misline odova so na valjani te misline, hem ko krajo ka zazaline za odova so cherdjan. Ama, ako kaineja tut hem predaineja tut e Allahese, djan kaj mir hem srecha ka ovel tuvaja bilo kaj te dja.
Ko krajo, ka phenav tuke akala bucha, pa phrav to vilo, hem shun: Uvek rode o pravilno djandipa, rodele ko Kur’ani hem Sunneti; plivin hor ko e djandipasoro okeani, hem chede svako biseri kova so ka arake. Borin tut silno te na ove munafiko, odoleja so ka praktikuine iskreno o djandipa so dobindjan. Prav to vilo te shaj o Allah te pherelle Ple Mangipaja hem Nureja/Svetloja. Prav ti godi te shaj o Allah te blagoslovini tut djandipaja. Hem palo akava, muk o Allah neka vodini tut ko Po Drumo, odoleja so ka prifatine Lesiri odredba hem ka chere svako buti ko Lesoro Anav. Djan koja tani ti cel ko akava Dunjaluko, hem ma sidjar te sudine e manushen ili pa bucha taro zivoto hem I religija. O Allah (Azze ve Djell) samo shaj te sudini pravilno uvek, a tu shaj te greshine ko sudiba; odolese ako valjani te sudine, sudin sprema tochno hem cvrsto dokazja. Ma hovav keda chereja lafi, hem ma cher lafi bizo djandipa jeke buchake ili manushese. Odova so sudini tut, djan kaj o Allah (Azze ve Djell) ka sudini ole. Odova kova so cherela lafi tutar bizo te djanel tut, odova manush spremini pese than ko djehennemi. Pa oprostin odolenge kola so greshindje tuke, ama ako nashti oprostine olenge, togash ma troshin to vreme olencar, muklen ko Allahesere vasta, muk o Allah (Azze ve Djell) te sudini len. Chiv celo ti nadez ko Allah (Azze ve Djell), hem ma zavisin nikastar averestar osven e Allahestar. Cher so shaj najshukar tutar, pa o Allah ka vodini tut; obozavin samo e Allahe, hem o Allah ka oprostini tuke sa; cidetu taro loshnipa, hem o Allah ka vazdel tut ko pobaro stepen; hem dar e Allahestar, hem setin tut ki Leste bilo kaj te ove; se te bisterdjan kaj o Allah (Azze ve Djell) dikhela tut stalno, isi te chere bare grevija hem o djandipa ka nashaldjol tutar. O tumen koj so namborsajlen, djanen kaj isi lokhipa palo pharipa; djanen kaj ka sastjoven, djanen kaj tumen inen odola kola so najvishe ka oven srechna ko Ahireti, neka o Allah (Azze ve Djell) smiluinipe tumenge, se o sastipa tano o najbaro barvalipa so shaj jek manush te ovel le. Ma oven tuzna, hem praktikuinen odova so phendjum, ka nakhen akava iskushenie, roden so povishe djandipa taro Islam, odova ka del tumenge o Imani, hem achoven silno sabreja, pa ka uspeinen te nakhaven o pharipe. O Allah (Azze ve Djell) vacheri: Chache, palo pharipa avela lokhipa; Chache, palo pharipa avela lokhipa! (Kur’an, Sura esh-Sherh (94):5-6)
Selam Alejkum!
Komentija