al-Hikma wal-Ma'rifa – Romane Dersija
Hem Me (o Allah) cherdjum e djinnen hem manushen te obozavinen Man (samo). (Kur’an, Sura ez-Zarijat, 51:52)
Tevhid
Bismillah-ir Rahman-ir Rahim
O Allah (Azze ve Djell) vacheri: Hem Me sozdaindjum e djinnen hem manushen samo za da te obozavinen Man. Me na rodava lendar nisavo ‘rski hem na rodava lendar te parvaren Man. (Kur’an, Sura ez-Zarijat [51]:56-57)
“Soj O Tevhid?”
O Tevhid, tano podelimo ko 3 aspektija; odola tane: Tevhid-ur Rububija, Tevhid-ul Uluhija, hem Tevhid-ul Esma’ ve-Sifat.
Tevhid-ur Rububija: Tano te veruine kaj o Allah tano o edinstveno Sozdateli kova so sozdaindja sa soj ko Havaja hem ki Phuv. O Kur’ani tano pherdo Ajetencar kola so vichinena ko Tevhid-ur Rububija, jek olendar tano akava ajeti: Ov (tano) kasro so vlast pripadini ko Havaja hem ki Phuv; (Ov tano odova) kova so na prisvoindja Pese chavo, kova so ki Pi vlast na lela Pese partneri, hem (Ov tano odova) kova so sozdaindja svako buti, pa opredelindja odova sa, so mera opredelimi. (Kur’an, Sura el-Furkan [25]: 2)
Tevhid-ul Uluhija: Tano te veruine kaj absolutno niko aver na zasluzini te ovel obozavimo osven o Allah (Azze ve Djell). Akava znachini, kaj o ibadeti mora te chere samo ko Allahesoro Anav, hem samo Olese. Kova so znachini na pr., samo e Allahese te pere ki sedjda, hem nikase averese, hem nisose averese. But Ajetija isi bash akava ko Kur’ani; jek olendar tano akava Ajeti: Hem Amen svako jeke nacijake bichaldjam po jek Pejgamberi (kova so vacheri ine e manushenge ): “Obozavinen (samo) e Allahe, hem cidentumen dur taro (t.e. ma obozavinen) Tagut (t.e. sa soj loshno, shejtanija, kipija, itn.).” (Kur’an, Sura en-Nehl [16]:36)
Hem o Ajeti kote so o Allah (Azze ve Djell) vacheri amenge: Hem to Devel opredelindja: “Obozavinen SAMO Ole (e Allahe). (Kur’an, Sura el-Isra [17]:23)
Tevhid-ul Esma’ ve-Sifat: Tano te veruine kaj o Allah (Azze ve Djell) isile o najshuze Anava hem Atributija; kola so tane unikatna, kola so nane manushikane, hem kola so tane perfektna ki svako smisla e lafesiri. O Ajeti so dokazini akava tano o sledno: O najshuze Anava tane e Allahesere! Hem odolencar molinentumen Olese! (Pa) Mukhen odolen kola so obratno tumachinena o Anava Lesere. Bash odova on so cherena, isi te oven tane kaznime. (Kur’an, Sura el-Araf [7]:180)
Odola tane o 3 aspektija kola so cherena o Tevhid; pa djanen kaj bizo te veruinen hem te praktikuinen o Tevhid-ur Rububija, Tevhid-ul Uluhija, hem o Tevhid-ul Esma’ ve-Sifat nane tumen Tevhid. A shaj li te prifatindjol o ibadeti bizo Tevhid? Na mo phral, nashti. A odole puchibase, “Sar postigninipe o Tevhid”; ka penavtuke kaj odova postigninipe preku Ihsan. A soj Ihsan? O Djibril (‘alejhi selam) puchla e Pejgambere (salAllahu ‘alejhi vessellem) jek puti akava isto puchiba anglo o Ashabija (radijAllahu ‘anhum), hem o Pejgamberi (salAllahu ‘alejhi vessellem) phenjda: “Ihsan tano te obozavine e Allahe samchi ked dikheja Le, a ako nashti te dikhe Le, (togash) djan kaj Ov dikhela tut.” (Muslim)
Jasno o Ajeti (37) vacheri ki Sura Fussilet, kaj amen na smiiinaja te obozavina nishto aver osven e Allahe (Azze ve Djell). Nashti pera e mesechinake ki sedjda, ni e khamese; a te djanen pa, kaj nashti te pera ki sedjda ni manushese. O Allah (Azze ve Djell) predupredindjamen, hem lesoro Pejgamberi (salAllahu ‘alejhi vessellem) isto phendja, kaj odova so cherela Shirk, hem merela ki isavki sostojba, lese nane nisavi oprost. O Allah (Azze ve Djell) vacheri: : Chache, o Allah na oprostini o Shirk, ama oprostini kase mangela odova soj pohari taro odova. (Kur’an, Sura an-Nisa [4]:116)
Komentija