al-Hikma wal-Ma'rifa – Romane Dersija
Hem Me (o Allah) cherdjum e djinnen hem manushen te obozavinen Man (samo). (Kur’an, Sura ez-Zarijat, 51:52)
Shirk – O Najbaro Loshnipe
(Akava Dersi panda nane dovrshimo; ama insh'Allah naskoro ka ovel)
Bismillah-ir Rahman-ir Rahim
Ko Anav e Allahesoro, o Sa-Milostivo, o Sa-Milosno
Uvod:
Djanen, kaj sa o Pejgamberija ine bichalde e Allahestar te prenesinen e manushenge Lesiri NAJGLAVNO poraka, koja so ine: Te obozavinen samo e Allahe, hem te cidenpe skroz taro Shirk. Svako Pejgamberi ine vacheri akava, pa djanen, kaj nane aver nachin te oven spasime, osven te cidentumen skroz taro Shirk. Odova vacheri o Allah (Azze ve Djel) ko Kur’ani: Obozavinen e Allahe hem NISHTO ma zdruzinen Olese. (Kur’an, Sura en-Nisa [4]:36) Isi but manusha kola so veruinena ko Devel; ama vechinom olendar cherena Shirk. But taro manusha nane svesna bash akava, a nesave pa tani hem svesna, ama sepak produzinena te plivinen ko o pani e Shirk-esoro. Odola kola so razmislinena, hem odola kola so isilen chachutno imani ko Allah (Azze ve Djel); olenge nane pharo te cidenpe taro o najbaro loshnipe – o Shirk. Akava Dersi tano odolese kova so mangela te djanel sose hem sar te arakhelpe taro akava loshnipe.
Pa CHITIN, O tu kova so rodeja o chachipe: Chitin ko Anav te Devlesoro, kova so sozdaindja (tut hem sa so postoini). (Kur’an, Sura el-Alek [96]:1)
Sose mora te djane o Shirk:
Keda rodeja djandipa ki nesavi nauka, odova tu uchineja le zaradi jek taro akala duj bucha:
1 – Te doznaine i korist taro odova djandipe.
- Akava tu uchineja zaradi te dobine e Allahesoro (Azze ve Djel) Zadovolstvo hem Milost.
2 – Te doznaine i shteta taro odova djandipe.
- Akava tu uchineja zaradi te arake tut taro odova so shaj te cideltu dur taro Allah (Azza ve Djel).
Odolese o verniko ko Islam mora te djanel o shukar hem o loshno; za da te shaj te djanel sar te arakipe taro loshno, hem te icheripe cvrsto ko odova so tano shukar. O doktorija studirinena o nambormipa za da te shaj te cheren lekija (medicine) so ka sastjaren e manushen taro odola namboripa. Ko isto nachin, jek verniko uchini tano o Shirk – o najbaro loshnipe – nambormipa; za da te djanel sar te arakipe taro odova – tari zabluda. Ko Kur’ani akava tano but puti demonstririmo; na pr. ko akava ajeti, o Allah (Azze ve Djel) vacheri: Hem ake ko akava nachin Amen objasninaja o Ajetija za da te shaj o drumo e greshnikongoro te ovel jasno. (Kur’an, Sura el-En’am [6]:55) O Allah (Azze ve Djel) ko Kur’ani objasnini o drumo e greshnikongoro, za da te shaj o Muslimanija te djanen savo tano pa te arakenpe taro odova drumo. O Ashabija (radijAllahu ‘anhum) ine puchena e Pejgambere (salAllahu ‘alejhi vessellem) bash o loshno za te shaj te djanen sar te arakenpe tari zabluda , na pr. ko Sahih Muslim chitinaja o Hadisi kote so o Hudajfa ibn el-Yeman (radijAllahu ‘anhu) phendja: “O (avera) Ashabija ine puchena bash o shukar, ama me ine puchava e Pejgambere (s.a.v.s.) bash o loshno, sose darava ine te na astarima (t.e. puchela ine bash o loshno za da te shaj te arakipe taro odova loshnipe).” Odolese, but tano vazno o Muslimani te djanel o Shirk, sose odova tano o loshnipe kova so shaj te chivel e Muslimane ki zabluda, hem kova sar rezultati ko odova ka zarabotini tano o Djehennemi.
Mora te djanen akala sledna bucha:
- Nisavo delo/ibadeti nane prifatimo taro Allah (Azze ve Djel) osven ako odova delo/ibadeti tano cherdo vrz osnova na Tevhid. O Shirk nashti te postoini ko Tevhid. Odolese, ako o Muslimani mangela o Allah (Azze ve Djel) te prifatini lesoro delo/ibadeti ov mora te djanel prvo sar te arakipe taro o najbaro loshnipe – Shirk. O shtiti protiv o Shirk tano o Tevhid.
- O manush kova so mangela te spasinipe taro Djehennemi mora te cidelpe dur taro Shirk, hem mora te merel veruindoj ko Tevhid. Ama ako na djanela sar te cidelpe taro Shirk, togash sar ka spasinipe taro Djehennemi? O Tevhid tano o reshenie.
- O Shirk tano taro but vrste hem perela ko but kategorije. Samo keda o Muslimani ka studirini sa o vrste Shirk hem lesere kategorije, samo tegani shaj te zashtitinipe taro odova loshnipa; hem samo tegani shaj te praktikuini pravilno o Tevhid.
Soj tano o Tevhid?
Pred te objasnina o Shirk, amen mora te djana o Tevhid, hem akava tano podelimo ko 3 aspektija; odola tane: Tevhid-ur Rububija, Tevhid-ul Uluhija, hem Tevhid-ul Asma’ wa-Sifat.
Tevhid-ur Rububija: Tano te veruine kaj o Allah tano o edinstveno Sozdateli kova so sozdaindja sa soj ko Havaja hem ki Phuv. O Kur’ani tano pherdo Ajetencar kola so vichinena ko Tevhid-ur Rububija, hem jek olendar tano akava ajeti: Ov (tano) kasro so vlast pripadini ko Havaja hem ki Phuv; (Ov tano odova) kova so na prisvoindjapese chavo, kova so ki Pi vlast na lelapese partneri, hem (ov tano odova) kova so sozdaindja svako buti, pa opredelindja odova sa, so mera opredelimi. (Kur’an, Sura el-Furkan (25): 2)
Tevhid-ul Uluhija: Tano te veruine kaj absolutno niko hem nishto aver na zasluzini te ovel obozavimo osven o Allah (Azze ve Djell). Akava znachini, kaj o ibadeti mora te chere samo ko Allahesoro Anav, hem samo Olese. So znachini na pr., samo e Allahese te pere ki sedjda, hem nikase averese, hem nisose averese. But Ajetija isi kola so vichinena ko Tevhid-ul Uluhija ko Kur’ani; jek olendar tano akava Ajeti: Hem Amen svako jeke nacijake bichaldjam po jek Pejgamberi (kova so vacheri e manushenge ine): “Obozavinen (samo) e Allahe, hem cidentumen dur taro (t.e. ma obozavinen) Tagut (t.e. sa soj loshno, shejtanija, kipija, itn.).” (Kur’an, Sura en-Nehl (16):36)
Hem o Ajeti kote so o Allah (Azze ve Djell) vacheri amenge: Hem to Devel opredelindja: “Obozavinen SAMO Ole (e Allahe [Azze ve Djel]). (Kur’an, Sura el-Isra (17):23)
Tevhid-ul Asma’ wa-Sifat: Tano te veruine kaj o Allah (Azze ve Djell) isile o najshuze Anava hem Atributija; kola so tane unikatna, kola so nane manushikane, hem kola soj tane perfektna ki sa i smisla e lafesiri. O Ajeti so dokazini akava trito aspekti – Tevhid-ul Asma’ was-Sifat tano o sledno: “Nishto nane sar Leste (t.e. sar o Allah); hem Ov (sa) Shunela hem (sa) Dikhela! (Kur’an, Sura esh-Shura (42): 11)
Soj tano o Shirk:
O lafi “Shirk” bukvalno znachini “te dodaine neshto” ili “te na ovel jek”, odolese o znachenje lesoro tano“te chere partneri e Allaheja”; pa ko bilo savo nachin te chichan zdruzeniko e Allahese, djan kaj odoleja chereja Shirk. O Allah (Azze ve Djel) vacheri: Odolese ma chiven e Allahese zdruzenikija, dji keda djanena (kaj Ov tano o Chachutno Sozdateli). (Kur’an, Sura el-Bekara [2]:22) Hem keda o Ibn Mes’ud (r.a.) puchla e Pejgambere (salAllahu ‘alejhi vessellem): “Kova tano o najbaro loshnipe?”, ov (s.a.v.s) phenjda lese: “Odova tano te chive e Allahese zdruzeniko, iako djaneja kaj Ov tano Odova kova so sozdaindja tut.” (Hadisi ko Buhari hem Muslim)
O Allah (Azze ve Djel) hem Lesoro Pejgamberi (s.a.v.s.) zabranindje o Shirk totalno. O Allah (Azze ve Djel) vacheri: Odova kova so cherela Shirk, togash te djanel kaj o Djenneti lese tano zabranimo, hem lesoro vecno than ka ovel o Djehennemi. (Kur’an, Sura el-Ma’ida [5]:72) hem Ov (Azze ve Djel) vacheri: Hem chache tuke tano objavimo, hem odolenge kola so ine pred tute (isto lenge da ine objavimo), kaj ako cherdjen Shirk, sa tumare (shukar) delija ka unishtindjon, hem tumen ka oven taro o gubitnikija. (Kur’an, Sura ez-Zumer [39]:65)
Kola tane o vrste hem kategorije taro Shirk:
Ko Kur’ani hem ko Sunneti isi but dokazja protiv o Shirk; akala tane o trin kategorije taro odola dokazja.
- 1. I prvo kategorija tani kaj o Shirk shaj te perel ko sa o trin kategorije taro Tevhid. o Shirk shaj te unishtini o Tevhid ko but nachinja,.
- 2. I dujto kategorija tani kaj o Shirk shaj te ovel BARO Shirk hem TIKNO Shirk. Djanen, kaj o solduj (o baro hem o tikno Shirk) tane taro najbare grevija hem loshnipa; samo so o baro Shirk tano poloshno nego o tikno Shirk.
- 3. I trito kategorija tani kaj o Shirk shaj te ovel jasno, a shaj te ovel hem tajno. Kova so znachini kaj o Shirk shaj te ovel avral, ili pa andral.
I prvo kategorija taro Shirk, shaj te ovel ili ko Tevhid-ur Rububija, ili ko Tevhid-ul Uluhija, ili ko Tevhid-ul Esma ve-Sifat. Akava ovela ko o sledno nachin:
- Shirk ko Tevhid-ur Rububija, shaj te ovel ko duj nachinja:
1. Keda odbineja kaj o Allah (Azze ve Djel) tano o Kreatori. Hem akava shaj te ovel ko trin nachinja:
a) Keda odbineja kompletno kaj i kreacija isila Kreatori. Ko akava nachin odbindja o Faraoni e Allahe (Azze ve Djel) hem Lesoro Postoenje hem Vozvishenost. Ko odova isto nachin o ateistija, komunistija, hem filozofija odbinena e Devle hem Lesoro Postoenje.
b) Keda odbineja e Allahesoro (Azze ve Djel) Postoenje odoleja so odbineja sa Olesere Anava hem Atributija. Ako odbineja o Atributija ki celosno forma, togash odbineja e Allahe (Azze ve Djel). Ko akava nachin vechinom taro filozofija, hem tari Djahmija sekta odbinena e Allahe (Azze ve Djel).
c) Keda odbineja o prava e Allahesere (Azze ve Djel). Sar na pr. keda: vachereja kaj Ov tano Jek e kreacijaja, ili pa kaj o sveto tano vechno I od uvek postoindja. Jek taro odola kola so proglasindje I teorija kaj o Allah (Azze ve DJel) tano jek e kreacijaja hem I kreacija tani jek e Allaheja tano o Ibn el-Arabi (neka o Allah oprostini lese). Akaja tani bari greshka hem ekstremizam, hem akava na valjani te vacheripe ki nisavi smisla taro lafi. O Allah (Azze ve Djel) vacheri: Hem nishto nane slichno sar Leste. (Kur’an, Sura el-Ihlas [112]:4)
2. Keda chiveja zdruzeniko/partneri e Allahese (Azze ve Djel). Akava Shirk ovela keda o Atributija e Allahesere (Azze ve Djel) tane proglasime deka postoinena ko aver manush; sar na pr., isi but taro Sufije kola so phenena kaj o Imami ili o Piri lengoro inele ili isile sila hem atributi sar o Allah (Azze ve Djel) so isile; phenena kaj ov shaj te cherel zivoto hem te lel zivoto, ili pa kaj kontrolirini o sveto, hem isi nesave avera da bucha kola so jasno dokazini Shirk, odoleja so chivena zdruzeniko e Allahese ko Lesere atributija hem ki Lesiri Sila. Neka o Allah (Azze ve Djel) smiluinipe olenge hem neka oprostini lenge, Amin.
- Shirk ko Tevhid-ul Uluhija, ovela keda o delija nane cherde ko Allahesoro(Azze ve Djel) Anav, keda o ibadeti tano cherdo nekase averese nego e Allahese (Azze ve Djel); hem ko akava Shirk za zal perena vechinom taro o manusha, bilo te oven svesna ili nesvesna bash akava. Akavaj sose vechinom taro manusha potvrdinena pe mujencar kaj veruinena ko Jek Devel, ama on ko ibadeti hem delija na praktikuinena o Tevhid, t.e., cherena Shirk odoleja so o ibadeti cherena ko nekasoro averesoro anav nego e Allahesoro (Azze ve Djel). Sa esavke delija tane unishtime odolese sose nane ko Allahesoro (Azze ve Djel) Anav, o Allah (Azze ve Djel) vacheri: Vacher: “Naredinena mange li osven e Allahe averen te obozavinav; O tumen o bidjande!? Objavimo tano mange, hem chache okolenge da pred tumende (kaj): Ako zdruzinena e Allahese partneri, togash djanen kaj chache ka propadinen sa tumare (shukar) delija hem sigurno (tumen) ka oven taro odola kola so ka nashalen. (Kur’an, Sura ez-Zumer [39]:64-65)
O ibadeti hem sa o delija pripadinena samo e Allahese (Azze ve Djel). O Shirk ko Tevhid-ul Uluhija shaj te ovel ki Dova, ko namazi, ki sedjda, keda halape sovli, hem ko but but avera nachinja. Ama soj tano najloshno tano keda rodelape pomosh hem zashtita nekastar averestar nego e Allahestar (Azze ve Djel), hem keda o manush darala nekastar ili nesostar averestar hem nadiinipe ko nekoj ili neshto aver nego ko Allah (Azze ve Djel); ko odova nachin o manush perela ko o najloshno Shirk, kova so sikavi bari nezahvalnost sprema o Allah (Azze ve Djel). Ake so o Allah (Azze ve Djel) vacheri ko akava Ajeti: Vichin Man, hem me ka odgovorinav tuke…(Kur’an, Sura Gafir [40]:60) A o Pejgamberi (salAllahu ‘alejhi vessellem) phendja amenge kaj amare Dove samo e Allahese valjani te oven hem samo Olestar valjani te roda zashtita hem pomosh (Hadisi ko Tirmizi), hem phendja kaj i Dova tani o najshukar ibadeti taro sa o ibadetija (Hadisi ko Sahih el-Djami’).
O Allah (Azze ve Djel) vacheri ko Kur’ani (Sura Kaf [50]:16) kaj Ov tano popashe ko manush nego lesiri sopstveno vena! Pa, O manushalen kola so sledinena o Islam! Sose rodena pomosh nekastar averestar osven e Allahestar (Azze ve Djel)!?
Hem koj tano po ki zabluda nego odova kova so vichini (neshto ili nekoj aver) osven e Allahe? Esavke nashti ni te odgovorinen (lese) ko o Dive e Sudibasoro, hem on tane nesvesna bash lesoro povik (dji lende). (Kur’an, Sura el-Ahkaf [46]:5)
Na dikhena li sar sa odova so o Allah sozdaindja…cherela e Allahese sedjda? (Sa) Odova tano potchinimo. E Allahese cherela sedjda sa soj ko Havaja hem ki Phuv; sa soj djivdo. Hem o Melekija da kola so nane gorda. Darana e Allahestar kova soj upro lende, hem (sa on) cherena odova soj lenge naredimo. (Kur’an, Sura en-Nehl (16):48-50)
Te djanen kaj nane poloshno buti taro Shirk ko Tevhid-ul Uluhija. A o manush perela ko odova Shirk odolese sose sledini ple strastija; hem ake so o Allah (Azze ve Djel) vacherdja ko akava ajeti: Diklan li odole kova so lela ple strastija sar Illah (Devel). Hem o Allah djanela (kaj tano isavko) (pa) muklale ki zabluda, hem phanla lesoro shunibe hem lesoro kalbi; hem chicha zavesa anglo lesoro dikibe. Pa koj ka vodinile (ko Pravo Drumo) osven o Allah? Zarem nane te setinen tumen? (Kur’an, Sura el-Djasie [45]:23) O Allah (Azze ve Djel) vacheri ko akava kontekst (ko kontekst e ajetesoro 23 ki Sura el-Djasie [45]): Chache! O najloshna sushtestva (t.e. manusha hem djinija) anglo Allah tane odola kola so na shunena hem na cherena lafi; (on tane) odola kola so na svatinena. (Kur’an, Sura el-Enfal [8]:22) Akala manusha so na svatinena tane odola kola so tvrdoglavo sledinena ple strastija; hem akava tano odolese sose esavko manush phenela pe mujeja kaj veruini, a palem ko po kalbi tano kjafiri a avral munafiko iako o anglo manusha tano “Muslimani”; a solduj taro akala vrste manusha (o kjafirija hem munafikija) isi te tablon ki jag (Kur’an, Sura en-Nisa [4]:140), hem o munafikija ka tablon najvishe ki najbari jag ko Djehennemi (Kur’an, Sura en-Nisa [4]:145). O munafiko hem o kjafiri zaedno ka tablon ki jag odolese sose on lele ple strastija sar Devel, a akava tano anglo Allah (Azze ve Djel) o najparo hem najloshno Shirk.
O Sheikh Abdul Kadir Djilani (rahimahullah) but objasnini ine e manushenge bash o strastija so nalazinenape ko nefsi e manushesoro, hem objasnini ine ko but ple Dersija sar o Muslimani shaj te arakipe taro o Nefsi. O manush tano slabo hem perela ko iskushenie, hem akalese o Sheikh Abdul Kadir Djilani (rahimahullah) uvek ine vichini e manushen ko Djihad (t.e. te borinenpe ko Allahesoro Anav) el-nafs; kova so znachini te borinenpe protiv o nefsi. Vechinom taro manusha perena ko Shirk sebepi o nefsi, hem odolese o Sheikho ine vichini e manushen ko chisto hem strikno Tevhid. Ov najvishe mrzini ine o Shirk, hem zaradi odova najvishe ine vichini e manushen ko Tevhid-ul Uluhija, ake so ov (rahimahullah) vacheri ki kniga Futuh el-Ghajb (str. 37): “O tu robi e strastengoro! Ma mislin kaj inan ko isto nivo sar soj tane e Allahesere (Azze ve Djel) manusha! Tu sluzineja (sar robi) kle strastenge, dodeka on(e Allahesere manusha) tane robija e Allahesere (Azze ve Djel). Tu mangeja akava Dunjaluko, dodeka e Allahesere manusha rodena o Ahireti…Tu uzivineja te dobine uteha taro manusha, dodeka e Allahesere manusha osetinenape shukar e Chachipaja. To kalbi tano phanlo e manushencar, dodeka e Allahesere manusha lengoro kalbi tano Olesoro. Tu inan voznemirimo sebepi odola manusha, dodeka e Allahesere manusha ni na primetinena len, (odolese sose) on dikhena samo e Allahe (Azze ve Djel [ko ple kalbija]). E Allahesere manusha postigninena spas, dodeka tu achilan ko Dunjaluko unishtimo. On (t.e. olengere kalbija) tane dur taro manusha, taro strastija, (sebichno) volja, hem (sebichno) zelbe, odolese sose on postignindje (duhovno) kontakt e Kraleja (Azze ve Djel), hem Ov pomozini lenge te postigninen odova so Ov mangela olendar ko ibadeti…Odova tano e Allahesoro Blagodat, kova so Ov dela odolese kase so Ov Mangela. (Kur’an, Sura el-Maida [5]:54)”
Bash akalese odola so prva ka tablon ko Djehennemi ka oven trin manusha taro o Muslimansko Ummeti (Hadisi ko Muslim). O prvo odole trine manushendar ka ovel o shehidi, posle o uchenjako, hem posledno olendar ka ovel o barvalo. Sa akala trin ka hovaven anglo Allah (Azze ve Djel); hem ka phenen: “O Allah, me akava (ibadeti/delo) tuke cherdjum”. O shehidi ka phenel, “Me borisajlum ko To Anav”; o uchenjako ka phenel, “Me uchindjum hem sikadjum o Islam ko to Anav”; hem o barvalo ka phenel, “Me dindjum sadaka ko To Anav”; ama sa akala ka tablon odolese sose na cherdje nishto taro odova ko Allahesoro (Azze ve Djel) Anav, nego cherdje odola delija zaradi ple strastija; cherdje odova te dobinen dobivka ko Dunjaluko taro manusha.
Djanen kaj ko akava nachin but manusha djele ki zabluda. On mislinena kaj lengoro nijeti tano chisto hem o delija lengere, ama vsushnost on tane but dur taro odova, o Allah (Azze ve Djel) vech vacherdja: “Hem neka djanen o Munafikija kaj adjicherilen bari kazna! (Kur’an, Sura en-Nisa, 4:138)
Keda o Allah ( Azze ve Djel) sozdaindja e manushe hem dindja lese sa soj ki phuv, togash sose odova manush djala te obozavini neshto ili nekoj aver osven o Allah!? O Allah (Azze ve Djel) vacheri: Hem Me (o Allah) cherdjum e djinnen hem manushen te obozavinen Man (samo). (Kur’an, Sura ez-Zarijat [51]:52)
Djanen kaj jek nachin te cheren Shirk ko Tevhid-ul Uluhija tano keda jek manush sledini nekas ili neshto korole jachencar; ama o Allah (Azze ve Djel) vacheri ko Kur’ani: Hem keda cherena Fahisha (loshnipe, grevija, itn.), on phenena: “Amare predcija cherena ine adjar, hem o Allah komanduindja amenge akava.” Vacher: “Na! O Allah na komanduini Fahisha! Dali vacherena e Allahestar odova so na djanena? (Kur’an, Sura el-A’raf [7]:28) Nane izgovor nisavo odova te sledinen neshto samo zaradi so vechinom o manusha sledinena odoja buti. O Muslimani nanele isavko izgovor, nashti te ovel munafiko. Ov tano Muslimani odoleja so keda tano ko puchibe o Allah (Azze ve Djel), ov pokloninipe ki Lesiri Volja bizo te meshini pli volja. O Allah (Azze ve Djel) vacheri kaj o vernikija tane: Odola kola so kainenape (e Allahese), kola so obozavinena (e Allahe), kola so tane zahvalna (e Allahese), kola so postinena (ili djana te borinenpe ko Allahesoro Anav), kola so perena (ki sedjda), hem (on) naredinena el-Ma’ruf (t.e. Islamsko monoteizam hem sa so Islamski tano shukar) hem zabraninena el-Munkar (t.e. kjafirloko, Shirk, hem sa so Islamski nane shukar), hem kola so na nakena o granice e Allahesere. Pa delenge shukar novost (Mandar). (Kur'an, Sura et-Tevba [9]:112)
Jek grupa Ov (o Allah) uputindja, (hem) aver (grupa) zasluzindja te ovel ki greshka (t.e. ki zabluda); (odolese sose) on chache lele e shejtanen sar Evlije (amala hem zashtitnikija) nego e Allahe (te len sar Zashtitniko hem Pomoshniko), hem (upral) mislinena kaj tane uputime (ko pravo Drumo). (Kur’an, Sura el-A'raf [7]:30)
Odola tane (odola) kola so bikindje o Uputstvo ko tan e Zabludake…Pa, kozom tane on nestrpliva e Jagake. (Kur’an, Sura el-Bekara [2]:175) hem o Ajeti: (Phen olenge) “Zarem obozavinena neshto aver osven o Allah, (zarem neshto) kova so nashti ni te shtetini ni te koristini tumenge?” (Kur’an, Sura el-Maida [5]:76) Hem o Ajeti kote so o Allah (Azze ve Djel) vacheri: O Allah na uputini odolen kola so tane rumime (ko kalbi). (Kur’an, Sura es-Saff [61]:5)
(O munafikija) beshena mashkar akava hem okova, nane tane ni e vernikoncar, ni e kjafirencar. (Kur’an, Sura en-Nise, 4 :143)
Chache, o munafikija ka oven ko najhor tana ko Djehennemi, nijek pomoshniko nane te arake olenge. Osven odola so kainenape, cherena shukar delija, icherenape cvrsto ko Allah, hem chistinena pi religija (Islam) e Allahese, tegani on ka oven vernikija. Hem o Allah ka del e vernikonge bari nagrada. (Kur’an 4:145-146)
- Shirk ko Tevhid-ul Esma ve-Sifat, ovela keda o Anava hem Atributija e Allahesere (Azze ve Djel) tane odbime, hem akava ovela keda pogreshno tane tumachime ili pa atributirime avere manushese osven o Allah (Azze ve Djel). Akava Shirk shaj te ovel ko akava nachin: Keda O Esme e Allahesere (Azze ve Djel) tane negirime odoleja so tane tumachime kompletno ko obratno nachin (t.e. ki celosna smisla), sar np., o Allah (Azze ve Djel) vacheri ko akava Ajeti: Nane nishto slichno ko Leste; hem Ov Shunela Sa, hem Ov Dikhela Sa! (Kur’an, Sura esh-Shura [42]:11) Iako o Allah (Azze ve Djel) vacheri ko akava Ajeti kaj na postoini nishto slichno u sporedba ki Leste, sepak isi manusha taro dijek sekte (sar np. o Mutaazile) kola so vacherena kaj keda o Allah (Azze ve Djel) vacheri, “Ov Shunela Sa, hem Ov Dikhela Sa”, odova on phenena kaj znachini Lesoro “Djandipe”. Akaleja esavke manusha atributirinena e Allahese (Azze ve Djel) odova so on mislinena; hem on spored lengoro razbiranje tumachinena o Anava hem Atributija e Allahesere (Azze ve Djel). O Allah (Azze ve Djel) vacheri: O najshuze Anava tane e Allahesere! Hem odolencar molinentumen Olese! (Pa) Mukhen odolen kola so obratno tumachinena o Anava Lesere. Bash odova on so cherena, isi te oven tane kaznime. (Kur’an, Sura el-Araf [7]:180)
I dujto kategorija taro Shirk tani podelimi ko:
- 1. Baro Shirk
- 2. Tikno Shirk
1 – O Baro Shirk – Vech tano objasnimo. Akaja vrsta taro Shirk ovela keda o Muslimani zdruzini partneri e Allahese (Azze ve Djel) ko bilo savo nachin ko bilo kova taro o trin aspektija e Tevhid-esoro (t.e. Tevhid-ur Rububija, Tevhid-ul Uluhija, hem Tevhid-ul Esma ve-Sifat).
2 – O Tikno Shirk – Akaja vrsta Shirk, sprema o Shejh ibn ‘Useymin (rahimahullah), ovela ko svako delo kova so na odbacini e Muslimane (direktno) taro Islam (Akaja definicja shaj te arakenla olestar ko lesoro Medjmu el-Fetve [2/204]).
Dindjum o Hadisi so shaj arakipe to Tirmizi, kote so o Pejgamberi (salAllahu alejhi vessellem) phendja kaj o prva trin manusha so ka tablon ko Djehennemi ka oven o shehidi, o uchenjako, hem o barvalo. Akala trin manusha ka oven kaznime odolese sose pratindje ple strastija, odoleja so cherdje o delija/ibadeti e manushengoro sebepi, a na e Allahese (Azze ve Djel). Plus, o Allah (Azze ve Djel) vacheri ko Kur’ani: Chache, o Allah nane te oprostini o zdruziba partnerija Oleja (t.e. Shirk), ama Ov oprostini (grevija) so tane potikne taro odova kase Mangela. (Kur’an, Sura en-Nisa [4]:48) Akava znachini, kaj bilo savo Shirk, tano neoprostlivo anglo Allah (Azze ve Djel). Bilo sar te zdruzinen partneri e Allahese (Azze ve Djel), djanen kaj odoleja cherena Shirk. Ama pazinen, o Allah (Azze ve Djel) vacheri ko akava Ajeti: O Me robija kola so greshindje protiv ple dushe! Ma nashalen nadez ki Allahesiri Milost! Chache, o Allah oprostini sa o grevija; hem Ov sa Oprostini, hem Ov tano o Sa-Milostivo. (Kur’an, Sura ez-Zumer [39]:53) Akava znachini, kaj o Allah (Azze ve Djel) SA oprostini. Togash keda o Allah (Azze ve Djel) oprostini a keda kaznini? O odgovor tano odote ki isto Sura (ez-Zumer). O Sa-Milostivo hem Sa-Mokjno vacheri amenge ponuduri ki Sura ez-Zumer, Ajeti 54: Iranentumen ko Allah (t.e. pokainentumen) hem oven Olese poslushna pred te avel tumenge I kazna; (odolese sose) palo odova nashti vishe te pomozinelpe tumenge. O Allah (Azze ve Djel) akate Vacheri kaj o manush mora te pokainipe taro Shirk iskreno e Allahese (Azze ve Djel) pred te avel lese o meribe, ko odova sluchaj o Allah (Azze ve Djel) oprostini o Shirk, inache ako o manush merela bizo te pokainipe, ov tano ko odova sluchaj muklo ko Allahese (Azze ve Djel) vasta, pa ka ovel kaznimo za odoca Shirk so cherdja. Sepak, o Allah (Azze ve Djel) djanela najshukar kas te kaznini hem kase te oprostini individualno. Opshto, i situacija e manushesiri hem lesoro kalbi anela e manushe dji ki kazna ili oprost.
Mora te djanen kaj o Tikno Shirk tano garavdo; hem but tano teshko te prepoznainipe. O Pejgamberi (salAllahu ‘alejhi vessellem) phendja: “O Shirk mashkar tumende tano but pogaravdo nego o piribe e chirmakoro.” (Hadisi ko Musnad Abu Ja’ala [1/60], o Shejh Albani phendja kaj tano Sahih) Kaj najvishe shaj te prepoznainipe o Tikno Shirk? O Pejgamberi (salAllahu ‘alejhi vessellem) phendja: “Odova so najvishe darava tumenge tano o Shirk el-Esger (Tikno Shirk).” O Ashabija puchle, ‘O Pejgamber, soj tano odova Shirk el-Esger?’ Ov (salAllahu ‘alejhi vessellem) phendja: “Odova tano o er-Rija (te vazde baripe kle ibadeteja), se chache; ko o Dive e Sudibasoro keda o manusha ka oven nagradime, o Allah ka vacheri lenge: ‘Djan odolende kase so vazdena ine baripe (tumare ibadeteja) ko Dunjaluko, hem dikhen dali shaj olendar te oven nagradime!’” (Hadisi ko Ahmed, Bejhaqi, hem Taberani)
(AKATE KA PRODUZINI O DERSI INSH'ALLAH)
Komentija